HAMMER CHANGE

ANDRÉ OOREBEEK

HAMMER CHANGE

PIANOHAMERS

Pianohamers zijn de 'kroonjuwelen' van piano en vleugel.
Ze zijn een uiterst belangrijk onderdeel in de vorming van "the Voice of the Piano".

Een hamer die te zacht is zal een te zachte 'stem' produceren met bijna uitsluitend lage boventonen, terwijl een te harde hamer schel en onaangenaam klinkt met de nadruk op hoge boventonen.
Een kwaliteitshamer biedt de intoneur heel veel mogelijkheden, afhankelijk uiteraard van zijn of haar ervaring en kennis en die kennis is bijna uitsluitend te verkrijgen via een langdurige training in een pianofabriek.

IMG_0340
IMG_0099

Hamers bestaan uit een kern van hout met daaromheen gelijmd (onder hoge druk) een viltlaag. Vilt is een kostbaar materiaal met bijzondere eigenschappen. Het wordt gemaakt van schapenwol.

De wol gaat in een kaardingmachinme, waar viltlagen gemaakt worden die na een lang proces verdichten tot vilt.

Pianohamervilt dient zeer dicht van structuur te zijn. Die 'dichtheid' noemt men "maximum interlocking", want door middel van vocht, warmte en schudden gaan de schapenharen steeds dichter in elkaar, net zolang tot er geen luchtpockets meer zijn en de "maximum interlocking" bereikt is.

'Wurzenvilt' is zo'n kostbaar vilt van hoge kwaliteit en de fabriek staat in het stadje Wurzen, vlakbij Leipzig in Duitsland.
'Bio-vilt' van de Firma Abel is eveneens een viltsoort van hoge kwaliteit.
Bij de keuze van hamers is het derhalve van groot belang er zeker van te zijn dat de viltsoort superieur is.

Omdat hamers een erg belangrijk onderdeel zijn in de toonvorming wordt het wellicht begrijpelijk dat ze van tijd tot tijd vervangen dienen te worden. De tijdsinterval is afhankelijk van de mate waarin ze gebruikt worden. Beroepspianisten en vooral conservatoriumstudenten spelen soms wel vijf-zes uur per dag (of zelfs langer) en na enige jaren zullen die pianohamers aan vervanging toe zijn, waarna het instrument plotseling weer veel mooier en milder klinkt.

Hoewel het niet echt te vergelijken is, zou men kunnen denken aan overmatig gebruik van autobanden : op een bepaald moment zullen ze toch echt vervangen moeten worden.

IMG_0073
IMG_0105
IMG_0079

Bij een hammer change spelen kennis en ervaring een grote rol.

De pianotechnicus neemt namelijk een grote verantwoording op zich en dient te beschikken over een gedegen kennis van het lijmen van de hamers, het afregelen van het mechaniek, de stemming van het instrument en uiteindelijk de 1e en 2e intonatie.

Het moge wellicht duidelijk zijn dat alleen ervaren technici dit moeilijke en veeleisende werk tot een goed einde weten te brengen en de technicus in kwestie dient de volledige beheersing te hebben over RTV, regulation, tuning en voicing.